Çankırı kültürü denilince akla öncelikle “YARAN” gelmektedir. İlin sosyo-kültürel yapısına damgasını vuran yaran bir yaygın eğitim kurumu olmanın yanı sıra içeriğinde barındırdığı müziği ve tiyatrosuyla bir konservatuar’dır, bir okuldur.
Çankırı ve sanat denildiğinde ise; Sınırlı alanlardaki sanat faaliyetleri ülke genelinde olduğu gibi Cumhuriyet dönemiyle birlikte gelişmeye başlamış, plastik sanatlar, özellikle de sahne sanatları bu dönemde tanınmaya ve tanıtılmaya başlanmıştır. Bu konuda en önemli görevi ise günümüz Kültür Merkezleri’nin çekirdeğini oluşturan Halkevleri üstlenmiştir. Çankırı’da ilki 1933 yılında, ikincisi ise 1941 yılında olmak üzere iki Halkevi binası yapılmıştır. Bu gün fotoğraflarını görebildiğimiz ilk binanın arsası üzerine 100.Yıl Kültür Merkezi inşaa edilmiştir. İkinci bina ise yıllarca sinema salonu olarak hizmet verdikten sonra uzun bir süre boş kalmış, metruk bir vaziyette iken 2002 yılında Çankırı Valiliğince restorasyonu tamamlanarak Atatürk Kültür ve Sanat Merkezi adıyla kültür ve sanat etkinliklerine ev sahipliği yapmaktadır. Taşınmaz Kültür Varlığı olarak tescili yapılan bu binanın önemli bir özelliği de, diğer sanat etkinliklerinin gerçekleştirilebilmesine imkan tanımak için yapımı sırasında orkestra çukuru’nun düşünülmüş olmasıdır.
Kültür Bakanlığınca yaptırılan ve 23 Ağustos 1981 tarihinde hizmete açılan 100.Yıl Kültür Merkezi ; Kütüphanesi, Müzesi, Güzel Sanatlar Galerisi, İl’deki tek sinema gösteriminin yapıldığı Çok Amaçlı Salonu ile açıldığı günden bu yana kültür ve sanat faaliyetlerinin gerçekleştirildiği en önemli kurumdur.
2006 yılının, Plastik sanatlar,fonetik sanatlar ve sahne sanatları açısından bir değerlendirmesi yapılacak olursa; Güzel Sanatlar Galerisinde yıl içerisinde 7 kişisel, 7 karma olmak üzere toplam 14 yağlı boya resim ve fotoğraf sergisi açılmış, bu sergileri yaklaşık 3000 kişi izlemiştir. Öte yandan ilde plastik sanatlardan özellikle resime duyulan ilgi sürekli artmakta bu ilginin sonucu olarak galeri salonunda her yıl açılan akşam kurslarına son üç yıldır gündüz kursları da eklenmiş bulunmaktadır. Kurs süresince üretilen eserler Kurs Sonu Sergisi adıyla sanatseverlerin beğenisine sunulmaktadır.Önceki yıl resim sergisi “Çankırı’lı Kadınların Paletinden Karma Resim Sergisi” adıyla Ankara’da Çankaya Belediyesi Çağdaş Sanatlar Galerisinde sergilenmiştir.
Sahne sanatları açısından bakıldığında; 100.Yıl Kültür Merkezi Çok Amaçlı Salonunda yıl içerisinde Kültür ve Turizm Bakanlığının “Her Ay Her İlde Tiyatro” projesi kapsamında Devlet Tiyatrolarınca; Anadolar, Tek Yol, Helikopter, Ay Tedirginliği, Son Kuşlar adlı oyunlar ile Siz Ne Dersiniz? isimli çocuk oyunu olmak üzere 7 tiyatro gösterisi,özel tiyatrolar tarafından da 7 tiyatro olmak üzere toplam 14 tiyatro gösterisi gerçekleştirilmiştir. İlde ticari işletme anlamında sinema salonu bulunmaması nedeniyle sinema filmi gösterileri 100.Yıl Kültür Merkezinde gerçekleştirilmekte, böylece sanatın önemli bir kolu olan sinemanın’ da izleyicisiyle buluşmasına imkan sağlanmaktadır.
Fonetik sanatlar açısından bakıldığında ise; Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası ilimizde ilk kez geçen yıl bir konser vermiştir. Bununla birlikte 2006 yılı içerisinde Kültür ve Turizm Bakanlığı Türk Dünyası Müzik Topluluğu, Ankara Devlet Opera ve Balesi ile Ankara Devlet Klasik Türk Müziği Korosu’nca da konserler verilmiştir.
Çankırı’da sanat alanında diğer kurumlar tarafından da önemli etkinlikler gerçekleştirilmektedir.
Çankırı Belediyesince düzenlenen “Çankırı 3. Karatekin Kaya Tuzu Festivali” etkinlikleri çerçevesinde Yurtdışından katılan ekiplerin halk oyunları gösterileri, Halk Konserleri ve resim sergilerinin yanı sıra Piyano Sanatçısı Tuluyhan Uğurlu tarafından Tuz Mağarasında ilk sanatsal etkinlik gerçekleştirilerek Piyano Resitali verilmiştir, ayrıca ilde plastik sanatlar açısından tarihi önemi bulunan ve orijinali Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesinde sergilenmekte olan Hitit dönemine ait İnandıktepe Vazosu’nun anıtı Çankırı Belediyesi’nce ünlü heykeltıraş Sait RÜSTEM’e yaptırılarak Büyük Otel kavşağındaki alana konulmuştur.
Sivil bir sanat hareketi olan ÇAYASAD Çankırılı Şairler ve Yazarlar Derneği’nin kurulmuş olması ise sanat adına ildeki önemli bir gelişmedir. Seçkin bir yazar ve şair topluluğundan oluşan dernek üyeleri düzenledikleri Şiir Geceleri ile bu alanda önemli bir görevi yerine getirmektedirler.
